Новости

СУУХА ХУУР ТУХАЙ ДУУЛАА ҺЭН ГҮТ?

Буряад арадаймнай үндэһэн хүгжэмтэ зэмсэгүүдэй нэгэн - сууха хуурай онсохон аялга хүгжэмынь холодон мартагдажа, соностохонь ехэл хоморой болонхой. Гэбэшье, сууха хуур олондо мэдээжэ, дэлхэй дүүрэн сууда гараһан морин хуурай үбгэ эсэгэнь болодог (прародитель) гээд түүхын хуудаһануудһаа мэдэжэ абахаар. Буряад угсаата арад зомнай эртэ урда сагһаа хойшо нүүдэл байдалтай, үхэр малаа үдхэжэ, ажабайдалдаа бүхыень хэрэглэн ажамидардаг байһаниинь эли ха юм даа. Жэшээлэн хэлэбэл, айл бүхэн эбэртэ бодо малаа хаража, һү тарагаар элбэг, арһа шүрбэһыень дууһан хэрэглэдэг һайхан заншалтай байһан. Мүнөө сагта анханайнгаа ёһо заншал һэргээжэ, урданайнгаа байдал руу нюураараа эрьежэ, шэнэ онол аргын хүсөөр сагаймнай сахариг һөөргөө харан эрьелдэжэ байһандань улам урмашахаар. Манай театрта олон жэлэй туршада ажаллажа байһан урдаа хараха аха захатанаймнай нэгэн, Россиин Федерациин габьяата артист, гартаа дүйтэй Бабалаев Леонид Бимбаевич гансашье артистын ажалда дүршэлтэй мэргэжэлтэн бэшэ, зүгөөр хүгжэмтэ зэмсэгүүдые урлан дархалха бэлигтэй хүн юм. Театртаа аман зохёолой "Түбэргөөн" бүлгэмые хүтэлбэрилэн ябадаг ахатамнай олон янзын арадай зэмсэгүүд дээрэ наадаха абьяас бэлигтэй. Гэхэтэй хамта, буряад арадайнгаа алибаа хүгжэмтэ зэмсэг урлан бүтээхэ онсо талаан бэлигтэйшүүл манай нютагаар нилээд үсөөн. Сууха хуур зэмсэгнай үхэрэй (эбэртэ бодо мал) сууха хэрэглэн хэгдэдэг тухайнь ехэл һонин байлтай манай уншагшадта. Бүхэли намартаа, үүсын үеэр Леня ахаймнай сууха суглуулжа, гансахан утаһатай, арадай дунда "гунигтайхан" гээд нэршэhэн сууха хуурнуудые урлан бүтээхэ аргатай байгаа. Үүсэлһэн малайнгаа сууха үлеэжэ, уридшалан бэлдэгдэһэн зэмсэгэйнгээ модон "бэедэ" тэрэнээ татажа һуулгаад хатааха хэрэгтэй. Тааруулан зохёоһоной удаа эшыень (грифыень) һуулгажа, утаһыень адууhанай хилгааhаар хэжэ торгооно. Татуулгань (смычок) мүн лэ уридшалан хатаагдаhан модоор хэгдэдэг юм. Үнгэ жүһэ оруулха гэбэл, үнгэтэ шэрээр будахада ехэ таарамжатай. "Мал хараха - ама тоһодохо" гэдэгтэл, буряад зон үхэр мал, хони ямаагүйгөөр ажамидархань хэлсээтэй бшуу. Һүүлэй үедэ хониной нооһоор урлан бүтээгдэһэн гутал, хубсаһан олоной һонирхол татадаг болоһониинь мүн лэ һайшаалтай. Хониной мяхан болоод гэдэһэ доторһоонь гадна арһаниинь ехэл хэрэглэмжэтэй. Тиихэдэ шагай наадан һүүлэй үедэ ехэ дэлгэрэнги болонхой. Леонид Бабалаевай гараар бүтээгдэһэн, шэдитэ хүгжэм гаргадаг шагайһаа бүридэһэн зэмсэг олоной һонирхол татадаг юм гээд нэмэжэ хэлэе. Эрхыдээ эмтэй, долёобортоо домтой уран гартамнай соёл урлалайнгаа хүгжэлтэдэ горитойхон хубитаяа оруулалсажа, үни холын түүхэеэ һэргээн, ургажа ябаа залуу үетэндэ жэшээ боложо, бии байгаа талаан бэлигээ улам дамжуулжа ябахань болтогой! Соёл урлал, хүдөө ажахы, арад зоной ажабайдал хоорондоо таһаршагүй холбоотойнь энэл ха юм даа.

Просмотров: 0

© 2019 by Amarsain Studio

Учредитель: Министерство культуры Забайкальского края
Полное наименование учреждения- Государственное учреждение культуры "Национальный театр песни и танца

"Амар сайн"
Сокращенное наименование учреждения:ГУК "Амар сайн"
Адрес: 687000 Забайкальский край, Агинский район, пгт.Агинское, ул.Ленина, 70 

amarsainteatr@mail.ru

  • ГУК "Амар сайн"
  • YouTube
  • Национальный театр "Амар сайн""
  • Instagram
  • ГУК "Амар сайн"
Национальный проект Культура
logo-lg.png
Гранты_баннер%20квадрат_250x250.jpg